Cá la hán trong phong thủy

Vì sao là cá, và vì sao là nước

Phong thủy, thuật bài trí không gian sống của người Hoa nhằm giúp năng lượng tốt, hay khí (qi), lưu thông thuận lợi, từ lâu đã gắn nước với tiền tài. Nước sạch và chuyển động được cho là giúp tụ và luân chuyển năng lượng tốt, vì vậy bể cá và thác nước phong thủy là vật quen thuộc trong nhà ở, cửa tiệm và nhà hàng khắp châu Á.

Cá còn mang ý nghĩa riêng qua ngôn ngữ. Trong tiếng Hoa, chữ cá, 魚 (yú), đọc giống hệt chữ 餘 (yú), nghĩa là dư dả, sung túc. Đó là lý do “năm nào cũng dư dả” (niên niên hữu dư) là một lời chúc Tết, và vì sao hình con cá xuất hiện trên rất nhiều tranh ảnh ngày vui. Một con cá khỏe mạnh trong làn nước sạch chính là sự sung túc hiện ra trước mắt.

Suốt nhiều thập kỷ, cá rồng (arowana) là loài cá may mắn số một. Cá la hán xuất hiện vào thập niên 1990 như một gương mặt mới, và nhanh chóng trở thành đối thủ.

U đầu và Thọ Tinh

Xét về phong thủy, đặc điểm quan trọng nhất của cá la hán là cái bướu trên đầu. Khó mà không nhận ra nét giống với Thọ Tinh (壽星), vị thần trường thọ và là một trong ba vị thần sao Phúc, Lộc, Thọ của tín ngưỡng dân gian Trung Hoa. Ngài hầu như luôn được vẽ là một ông lão tươi cười với vầng trán gồ cao rất lớn.

Vì thế, một con cá la hán có u đầu (kok) to tròn gợi đến sức khỏe và sống lâu cho cả nhà. Theo quan niệm truyền thống, u đầu càng to và càng cân đối thì con cá càng tốt lành. Đây là lý do lớn khiến kích thước đầu, hơn hầu hết mọi yếu tố khác, quyết định giá trị của một con cá la hán.

Vệt hoa báo điềm tài lộc

Những mảng đen dọc hông cá la hán được gọi là vệt hoa (flower), và không có hai con cá nào có hoa văn giống nhau. Từ lâu, chủ nuôi đã tìm kiếm ý nghĩa trong đó. Có người thấy chữ Hán, như 福 (phúc) hay 壽 (thọ). Có người lại thấy con số.

Chính những con số đã làm huyền thoại bùng lên. Trong cơn sốt cuối thập niên 1990 và đầu thập niên 2000, khắp Malaysia và Singapore lan truyền những câu chuyện về các chủ nuôi đọc được số xổ số trên vệt hoa của cá và trúng thưởng. Những câu chuyện đó góp phần đẩy giá những con cá “may mắn” lên hàng chục nghìn đô la. Đến nay, một con cá la hán có vệt hoa hiện rõ một chữ tốt lành vẫn được trả giá cao hơn.

Có một chi tiết khiến truyền thống này thêm thú vị: vệt hoa thay đổi khi cá lớn lên và khi tâm trạng của cá thay đổi. Một số chủ nuôi xem đó là dấu hiệu thông điệp của con cá vẫn đang được viết tiếp.

Ý nghĩa của màu sắc

Nên đặt bể cá la hán ở đâu

Các thầy phong thủy không thống nhất một nguyên tắc duy nhất, và nhiều người đưa ra lời khuyên dựa trên bố cục cụ thể của từng ngôi nhà và lá số của gia chủ. Dưới đây là vài ý thường được nhắc đến:

• Hướng: khu vực phía Bắc, gắn với hành Thủy và sự nghiệp, và phía Đông Nam, gắn với tài lộc, là những nơi được khuyên nhiều nhất. Một số thầy theo phái Huyền Không Phi Tinh thì lại chọn vị trí dựa trên vận hiện tại.
• Lối vào hoặc phòng khách: bể cá gần không gian sinh hoạt chính được cho là đón tài lộc vào nhà. Nhiều thầy tránh đặt ở phòng ngủ và nhà bếp, nơi nước được cho là xung khắc với giấc ngủ hoặc với hành Hỏa.
• Chỉ một con cá: vì cá la hán được nuôi một mình, nó thường được xem như một vị hộ vệ, một con cá mạnh mẽ giữ vững lãnh thổ của mình.
• Trên hết là nước sạch: nước bẩn hay tù đọng được cho là mang lại năng lượng trì trệ. Trường phái nào cũng đồng ý điểm này, và người nuôi cá nào cũng vậy.

Nếu vị trí đặt bể quan trọng với bạn, một thầy phong thủy có thể tư vấn cho chính ngôi nhà của bạn. Còn với con cá, nguyên tắc thực tế rất đơn giản: chân kệ chắc chắn, tránh ánh nắng trực tiếp và lỗ thông hơi sưởi, đặt ở nơi cá có thể nhìn thấy mọi người sinh hoạt hằng ngày.

Những câu chuyện và mặt trái của mê tín

Người nuôi cá la hán hay kể một kiểu chuyện rất riêng. Một con cá đột ngột chết đúng vào ngày một người trong nhà bình an thoát khỏi một vụ tai nạn xe, và cả nhà tin rằng con cá đã đỡ tai ương thay cho họ. Cá rồng cũng có những câu chuyện tương tự, và đó là một phần lý do nhiều chủ nuôi hết mực nâng niu con cá của mình.

Nhưng mê tín cũng có mặt trái. Trong thời kỳ bùng nổ, những con cá có vệt hoa không mang lại may mắn như mong đợi bị bỏ bê hoặc vứt bỏ, và một số người thả cá xuống sông, ao để giải xui. Những con cá đó giờ là vấn đề xâm hại ở nhiều vùng Đông Nam Á. Dù cá la hán mang ý nghĩa gì với bạn, nó vẫn là một sinh vật sống có thể ở cùng gia đình bạn hơn mười năm, và con cá may mắn nhất là con cá được chăm sóc chu đáo.