Cá la hán được nhân giống như thế nào

Vì sao nhân giống cá la hán lại khác

Nhân giống phần lớn các loài cá cảnh là để giữ cho loài đó thuần chủng. Nhân giống cá la hán thì giống việc lai tạo chó thi đấu từ một phả hệ pha trộn hơn. Vì cá la hán là con lai của nhiều loài cichlid, gen trong một lứa đẻ có thể kéo về hàng chục hướng khác nhau. Hai con bố mẹ xuất sắc có thể cho ra cả bể cá bột tầm thường, còn một cặp chẳng có gì nổi bật lại có thể sinh ra một con vô địch.

Vì thế, nghề này gồm hai nửa. Nửa đầu là làm sao cho cặp cá chịu đẻ, việc khó hơn nhiều so với tưởng tượng ở một loài cá hung dữ mà con đực thường bị vô sinh. Nửa sau, cũng là điều phân biệt nhà lai tạo giỏi với những người còn lại, là chọn lọc: nuôi hàng trăm cá bột và chỉ giữ lại một nhúm con thật sự đáng giữ.

Chọn cặp cá giống

Các nhà lai tạo thường đợi đến khi cá trưởng thành sinh dục, mà với cá đực có thể mất 8 đến 10 tháng, và nhiều người thích chọn cặp từ 12 đến 18 tháng tuổi, dài ít nhất 6 inch (15 cm). Mỗi con bố mẹ được chọn dựa trên những gì nó truyền lại cho đời sau.

Phân biệt đực cái ở cá nhỏ thường không đáng tin cậy. Dấu hiệu chắc chắn nhất là ống sinh dục (ống đẻ trứng hay gai sinh dục) nhô ra gần lỗ huyệt khi cá sẵn sàng đẻ: ở cá cái thì to và tù, ở cá đực thì hẹp và nhọn.

Từ ghép cặp đến cá bột bơi tự do

1. Vỗ béo cặp cá

   Cả hai con được cho ăn chế độ bổ dưỡng, giàu đạm trong vài tuần và nuôi trong nước ấm, thật sạch. Nhiều nhà lai tạo giữ nhiệt độ khoảng 82°F (28°C) và thay nước thường xuyên hơn.

2. Cho làm quen qua vách ngăn

   Cá la hán có thể làm bạn đời chưa sẵn sàng bị thương nặng. Cách làm chuẩn là dùng một tấm vách ngăn trong suốt hoặc dạng lưới để cặp cá nhìn thấy nhau trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần. Xòe vây, đổi màu và cả hai con cùng dọn một hòn đá ở phía bên mình của vách ngăn là dấu hiệu chúng đã sẵn sàng. Chỉ nhấc vách ngăn ra khi có người trông chừng, và đặt lại ngay khi thấy một con bắt đầu hiếp đáp con kia.

3. Đẻ trứng

   Cá cái đẻ trứng lên một hòn đá phẳng hoặc miếng gạch men, và cá đực bơi theo sau để thụ tinh. Một lứa có thể từ 500 đến 2.000 trứng. Cá cái thường đảm nhận việc canh giữ chính, dùng vây quạt nước cho ổ trứng.

4. Nở trứng

   Ở khoảng 82°F, trứng nở sau hai đến ba ngày. Vì cá bố mẹ đôi khi ăn trứng, nhiều nhà lai tạo chuyển hòn đá sang một bể ấp riêng có sục khí nhẹ và xử lý nước để ngừa nấm.

5. Cá bột bơi tự do

   Trong khoảng một tuần, cá bột tiêu hết túi noãn hoàng và bắt đầu bơi. Lúc này chúng được cho ăn ấu trùng artemia mới nở và cám viên nghiền thật mịn, nhiều lần mỗi ngày, kèm thay nước ít một nhưng thường xuyên.

Chọn lọc: nơi cá la hán thực sự được tạo nên

Đây là phần mà người chơi cá hiếm khi được thấy. Một lứa một nghìn cá bột có thể chỉ cho ra 50 đến 100 con có đặc điểm hứa hẹn khi được ba tháng tuổi. Các nhà lai tạo phân loại cả đàn ba hoặc bốn lần trong sáu tháng đầu và chỉ giữ lại 5 đến 10 phần trăm tốt nhất để nuôi tiếp.

Tiêu chí chọn lọc thay đổi theo tuổi:

• Những tuần đầu: dáng thân, tốc độ lớn, và những dấu hiệu đầu tiên của vệt đen dọc thân.
• Khoảng ba tháng: vảy châu (những hạt châu óng ánh trên vảy), dáng mặt và màu sắc bắt đầu lộ rõ.
• Sáu đến mười hai tháng: u đầu. Phần lớn cá bắt đầu nhú u trong giai đoạn này, và kích thước cũng như hình dáng của nó phần lớn quyết định giá trị con cá.

Màu sắc còn tiếp tục thay đổi rất lâu sau đó. Cá Golden Base, đôi khi được gọi là cá lột màu (faders), lúc nhỏ có màu tối rồi mất dần màu đen qua nhiều tháng để lộ ra màu vàng kim hoặc cam. Mua một con cá la hán nhỏ lúc nào cũng có phần giống như đặt cược xem sau này nó sẽ ra sao.

Các dòng cá la hán chính

Một dòng là một nhánh cá được lai tạo theo một vẻ ngoài nhất định. Tên gọi khác nhau tùy quốc gia và người bán, và nhiều con là con lai giữa các dòng, nên hãy xem đây là những “họ” cá hơn là những giống thuần chủng nghiêm ngặt.

Bạn cũng sẽ thấy cá Kamfa được ghi F0 đến F4. Đó không phải là dòng. Các ký hiệu này cho biết cá cách phép lai Kamfa gốc bao nhiêu thế hệ: F0 là phép lai gốc gần như vô sinh, F1 là con trực tiếp của nó, và mỗi thế hệ sau thường mang ít dòng gốc hơn và dễ sinh sản hơn. Những thuật ngữ như thế này được tập hợp trong bảng thuật ngữ cá la hán (tiếng Anh).

Mua cá từ nhà lai tạo

Vài thói quen sau sẽ giúp bạn tránh rủi ro khi mua một con cá la hán nhỏ:

• Xin xem cá bố mẹ, hoặc ảnh của chúng lúc trưởng thành.
• Cẩn thận với những con cá rất nhỏ mà màu sắc đậm bất thường và đã có u đầu sớm. Người mua vẫn thường được cảnh báo rằng màu có thể được kích bằng thức ăn và có thể không bền.
• Chọn con cá lanh lợi, tò mò, hay bơi ra phía trước bể. Với cá la hán, tính bạo dạn là dấu hiệu của sức khỏe.
• Mua từ người bán chịu nói rõ cho bạn biết cá thuộc dòng nào, thế hệ nào, và có bảo đảm cá đến nơi còn sống.

Cá la hán của chính chúng tôi được giao đi toàn nước Mỹ từ flowerhorn.co, và bạn có thể xem cá tận mắt tại Pet Zone ở San Diego.